Depressiya

Giriş  

Depressiya – affektiv pozuntulara aid olub, əsasən, əhval-ruhiyyənin enməsi, istəksizlik və ümidsizliklə xarakterizə olunan psixi xəstəlikdir.   

Etiologiya  

Depressiyanın etiologiyası hələ ki, dəqiq məlum deyil. Bir çox faktorların (stress, digər fiziki xəstəliklər və s.) xəstəliyin əmələ gəlməsində rol oynadığı düşünülür.   

Hal-hazırda ən dominant nəzəriyyə monoamin çatışmazlığı nəzəriyyəsidir. Monoaminlər dedikdə, dofamin, noradrenalin və serotonin nəzərdə tutulur. Bu maddələrin presinaptik boşluqdakı təsir müddətini artıran antidepressiv preparatlar bu nəzəriyyəni dəstəkləsələr də, hələ ki, bir çox çatışmazlıqlar mövcuddur.   

Simptomlar  

Əsas simptomlar:  

• Əhval-ruhiyyənin enməsi  
• İstəksizlik, marağın itməsi  
• Həvəssizlik  

Əlavə simptomlar:  

• Yuxunun pozulması  
• Günahkarlıq hissi, eləcə də özünə inam və dəyər hissinin azalması  
• Düşünmə və konsentrasiya qabiliyyətinin azalması  
• Ağır hallarda ölüm və intihar haqqında düşüncələr  
• Somatik əlamətlər:  
  • Psixomotor ləngimə   
  • Yuxudan erkən oyanma  
  • Səhərlər əhvalın daha pis olması  
  • İştahın azalması və çəki itirilməsi  
  • Libidonun azalması  

Diaqnostika  

• Anamnez:  
  • Sosial anamnez  
  • Qəbul edilən preparatlar  
  • Asılılıq yaradan maddələr (alkoqol, narkotik və s.)  
• EEQ  
• Rutin laborator müayinə  

Müalicə  

Dərman terapiyası  

Selektiv serotonin geri-alınma inhibitorları (SSRİ):  

• Fluoksetin, paroksetin, sitalopram, sertralin  

Serotonin-norepinefrin geri-alınma inhibitorları (SNRİ):  

• Venlafaksin, duloksetin  

Trisiklik antidepressantlar:  

• Amitriptilin, imipramin, desipramin  

MAO inhibitorları:  

• Moklebemid, fenelzin, tranilsipromin  

Atipik antidepressantlar:  

• Bupropion, trazodon, mirtazapin  

Qeyri-farmakoloji müalicə metodları  

• Koqnitiv davranış terapiyası (CBT)  
• İnterpersonal psixoterapiya  
• Psixodinamik psixoterapiya