Hiperkalsemiya
Giriş
Təsir edən çoxsaylı amilləri nəzərə aldıqda kalsium mübadiləsi mürəkkəb bir prosesdir. Kalsiumun bağırsaq vasitəsilə mənimsənilməsi, böyrəklərdən ifrazı, həmçinin sümükdə toplanması və ya parçalanması hormonlarla (xüsusən, parathormon la) tənzimlənir. Bu proseslər, eyni zamanda, D vitamini, kalsitonin və fosfat mübadiləsindən də asılıdır.
Hiperkalsemiya = ümumi kalsium miqdarı >2,65 mmol/l və ya ionlaşmış kalsium miqdarı >1,35 mmol/l
Etiologiya
Endokrin səbəblər:
- Birincili hiperparatiroidizm (ən çox rast gəlinən səbəb)
- Hipertiroidizm
- Addison xəstəliyi
Şiş mənşəli hiperkalsemiya:
- Paraneoplastik sindrom:
- Ən çox rast ağciyər xərçəngi zamanı rast gəlinir
- Osteoliz mənşəli hiperkalsemiya:
- Multipl mielom
- Sümük metastazları
Dərman preparatları:
- Tiazid diuretikləri
- Litium
Simptomlar
Yüngül hiperkalsemiya (2,75–2,9 mmol/l):
- Çox vaxt asimptomatik
Orta və ağır hiperkalsemiya (>3 mmol/l):
- Simptomlar müşahidə olunur
Mümkün simptomlar
Əzələ simptomları:
- Oyanıcılığın azalması:
- Əzələ zəifliyi
- Qəbizlik
Kardiovaskulyar:
- Aritmiya
Renal:
- Poliuriya → dehidratasiya
- Böyrək daşlarına meyllilik
Qastrointestinal:
- Ürəkbulanma, qusma
Diaqnostika
Laborator müayinə:
- Plazmada ümumi kalsium miqdarı >2,65 mmol/l və ya
- İonlaşmış kalsium miqdarı >1,35 mmol/l
Differensial diaqnostika:
- PTH ↑ → birincili hiperparatiroidizm
- PTH ↓ → şiş mənşəli hiperkalsemiya
- Vitamin D ↑ → vitamin D intoksikasiyası
| Hiperkalsemiya varsa, həmişə ətraflı differensial diaqnostika aparılmalıdır. Mümkün şiş xəstəliyi çıxdaş edilməlidir. |
| Hipokalsemiya QT intervalının uzanmasına, hiperkalsemiya isə QT intervalının qısalmasına səbəb olur. |
Müalicə
- Əsas etioloji xəstəliyin müalicəsi
- Sidiklə kalsiumun kənarlaşdırılması:
- Maye qəbulunun artırılması
- İlgək diuretikləri
- Bağırsaqlardan və sümüklərdən rezorbsiyanın azaldılması:
- Kalsitonin (osteoklast aktivliyinin azaldılması)
- Bifosfonat (osteoklast aktivliyinin azaldılması və osteoklastlar üzərində sitotoksik təsir)
- Denosumab (osteoklast aktivliyinin azaldılması)
- Qlükokortikoidlər (aktiv D3 vitamininin sintezinin inhibisiyası)
- Dializ