Revmatik qızdırma

Giriş  

Revmatik qızdırma - A qrupu β-hemolitik streptokokklar tərəfindən törədilən boğaz infeksiyalarından (məsələn: tonzillit, faringit) sonra inkişaf edən autoimmun xəstəlikdir. Bu xəstəlik ürək, oynaq və dəridə iltihabi reaksiyalara səbəb olur.   

Etiologiya   

A qrupu β-hemolitik streptokokklara yoluxduqdan sonra bu streptokokklara qarşı yaranan anticisimlər səhvən (mimikriya nəticəsində) orqanizmin öz hüceyrələrini tələf edir.  

Simptomlar  

Ümumi simptomlar:  

• Qızdırma  
• Yorğunluq, zəiflik  

Spesifik simptomlar:  

Ürək çatışmazlığı simptomları:  

• Pankardit nəticəsində qapaq çatışmazlığı/stenozu və buna müvafiq olaraq ürək çatışmazlığı simptomları inkişaf edə bilər. Prosesə ən çox məruz qalan qapaqlar mitral və aortal qapaqlardır.   

Oynaq ağrıları:  

• Asimmetrik poliartrit nəticəsində  

Dəri simptomları:  

• Revmatik dərialtı düyünlər  
• Erythema anulare rheumaticum (sürətlə, xüsusilə, göbəkətrafı nahiyədə yayılır)  
• Erythema nodosum (dəri altında ağrılı qabarıqlıqlar)  

Mərkəzi sinir sistemi simptomları:  

• Kiçik xoreyalar (adətən, birtərəfli)  

Diaqnostika  

Laborator müayinə:  

• İltihab parametrləri ↑ (EÇS, leykosit sayı, CRP)  
• A qrupu streptokokkların metabolitlərinə qarşı anticisimlər:  
  • Antistreptolizin-O (ASO):   
    • Xüsusilə, boğaz infeksiyalarından sonra yüksəlir  
  • Dezoksiribonukleotidazaya qarşı anticisimlər (ADB):   
    • Dəri və yumşaq toxuma infeksiyalarından sonra artır (məsələn: qızılyel)  

Jones kriteriyaları  

Revmatik qızdırma diaqnozu üçün Jones kriteriyalarından istifadə olunur.  

Əsas kriteriyalar:  

• Dərialtı düyünlər   
• Poliartrit  
• Erythema anulare  
• Xoreya   
• Kardit   

Köməkçi kriteriyalar:  

• Qızdırma  
• Poliartralgiya  
• EÇS və leykosit sayı ↑  
• EKQ-də PQ intervalının uzanması  

Diaqnozun qoyulması üçün iki əsas kriteriya və ya bir əsas + 2 köməkçi kriteriya qarşılanmalıdır.   

Müalicə  

Antibakterial terapiya:  

• Penisillin V və ya sefalosporinlər  
  • Bu preparatlara qarşı allergiya olduqda: makrolidlər  

İkincili antibakterial profilaktika:  

• Penisillin 5-10 il qəbul olunmalıdır (klinik şikayətlərə əsasən bu müddət müəyyən edilir)  

Sistemik iltihabın müalicəsi:  

• İbuprofen, naproksen  
• Ürək funksiyaları kəskin pozularsa: əlavə olaraq qlükokortikoidlər  

Revmatik xoreyanın müalicəsi:  

• Sedativ preparatlar, antipsixotik preparatlar  

Qapaq zədələnməsi olduqda:  

• Müvafiq müalicə (qapaq rekonstruksiyası və ya cərrahi müalicə ən az 1 il sonra aparıla bilər)