Farmokologiya Kompakt

Müasir biliklər, Müasir kitab

Daha ətraflı

Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu

Qastroenterologiya Süleyman Ələkbərov

Giriş  

Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu (IBS – irritable bowel syndrome) ən çox rast gəlinən bağırsaq xəstəliklərindən biridir. Simptomlara qarın ağrısı və ishal (və ya qəbizlik ) aiddir. Diaqnoz digər ehtimali xəstəliklər çıxdaş olunduqdan sonra qoyulur. Müalicə müəyyən həyat tərzi dəyişiklikləri və simptomatik terapiyadan ibarətdir. 

 

Etiologiya   

Etiologiya məlum deyil.

 

Simptomlar  

Əsas simptom qarın ağrısı və ya qarında xoşagəlməz hissdir. Yanaşı simptomlara əsasən İBS 3 qrupa bölünür:

  • IBS-D (diarrhea) – diareya ilə müşayiət olunur.

  • IBS-C (constipation) – qəbizliklə ilə müşayiət olunur.

  • IBS-M (mixed) – həm diareya, həm də qəbizliklə ilə müşayiət olunur.

 

Diaqnostika   

  • Anamnez: tətikləyici faktor? psixi faktorlar? 

  • Qarın boşluğunun ultrasəs müayinəsi

  • Qadınlarda ginekoloji müayinə

  • Anti-transqlutaminaza-IgA və ümumi IgA (qlüten enteropatiyasını çıxdaş etmək üçün)

  • Kalprotektin (xronik iltihabi bağırsaq xəstəliklərini çıxdaş etmək üçün)

  • Bəzi hallarda, kolonoskopiya və qastroskopiya

Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu diaqnozu yalnız digər bütün ehtimali diaqnozlar çıxdaş olunduqdan sonra qoyula bilər.

 

Müalicə  

Müalicənin əsasını təşkil edir:

  • Psixoloji-maarifləndirici söhbət

  • Probiotiklərin istifadəsi

  • Pəhriz (Low-FODMAP pəhrizi)

  • Hərəkətliliyin artırılması, idman

Low-FODMAP pəhrizi, xüsusilə, qıcıqlanmış bağırsaq sindromu zamanı istifadə olunan pəhriz növüdür. Məqsəd meteorizm, qəbzlik və diskomfort kimi simptomları azaltmaqdır.

Tərkibi:

  • Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides And Polyols

Yüksək FODMAP tərkibli, yəni uzaq durulmalı qidalar:

  • Taxıl məhsulları:
    • Buğda, çovdar, arpa və s.
  • Süd məhsulları:
    • Süd, qatıq, pendir və s.
  • Meyvə və tərəvəzlər:
    • Alma, armud, qarpız, soğan, sarımsaq və s.

Dərman terapiyası - bu hissə Farmakologiya Kompakt kitabından götürülmüşdür.

İBS zamanı dərman terapiyası xəstəliyin tipindən asılı olaraq dəyişir:

IBS-D:

  • Loperamid: 

    • Opioid reseptor aqonisti olan loperamid diareyaya qarşı təsirlidir. 

  • Ondansetron: 

    • 5-HT3 antaqonistləri çəmbər bağırsağın (kolon) peristaltikasını ləngidir.

  • Rifaksimin:

    • Bağırsaq florasını “tənzimləyərək” diareya və meteorizmə qarşı kömək edir.

    • Oral qəbul olunan rifaksimin bağırsaqlardan sorulmur.

IBS-C:

  • Polietilen qlikol – birinci sıra terapiya:

    • Osmotik laksativ

  • Lubiproston:

    • Xlor kanal aktivatoru → daha yumşaq nəcis

  • Linaklotid:

    • Quanilat siklaza vasitəsilə xlor və bikarbonat ionlarının sekresiyası → daha yumşaq nəcis

  • Teqaserod:

    • 5-HT4 aqonisti olan teqaserod bağırsaq peristaltikasını sürətləndirir.



Ən çox oxunanlar

Ən son məqalələr