Atrial fibrilyasiya

Giriş  

Atrial fibrilyasiya (qulaqcıq səyirməsi) ürəyin ritm pozğunluqlarından biri olub müxtəlif kardial xəstəliklər fonunda meydana çıxa bilər. Adətən, simptomsuz olmaqla yanaşı, bəzi hallarda palpitasiyaya (ürəkdə çarpıntı) səbəb olur.  

Etiologiya  

Birincili atrial fibrilyasiya:  

• Hər hansı səbəb olmadan (idiopatik) ortaya çıxır  

İkincili atrial fibrilyasiya:  

• Digər  xəstəliklərin nəticəsində meydana çıxır, bura kardial və qeyri-kardial səbəblər aiddir:  
• Kardial səbəblər:  
  • Xroniki ürək çatışmazlığı
  • Koronar ürək xəstəliyi  
  • Qapaq xəstəlikləri (əsasən, mitral stenoz)
  • Miokardit
  • Kardiomiopatiyalar (hipertrofik, restriktiv və dilatativ kardiomiopatiya)
• Qeyri-kardial səbəblər:  
  • Hipertiroidizm
  • Hipokalemiya
  • Ağciyər emboliyası, xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi      

Simptomlar  

Adətən, simptomsuz  

Bəzən rast gəlinən simptomlar:  

• Ürək çarpıntısı  
• Başgicəllənmə, sinkop  

Diaqnostika  

Əsas diaqnostik metod: EKQ:  

• Qeyri-müntəzəm (dəyişkən) RR məsafəsi  
• P dalğalarının olmaması  
• Dar QRS kompleksi  

Holter-EKQ (24-48 saatlıq EKQ):  

• Paroksizmal (“tutmaşəkilli”) atrial fibrilyasiyanın aşkarlanması üçün istifadə olunur  

Yeni diaqnoz qoyulmuş atrial fibrilyasiya zamanı birincili səbəblərin çıxdaş olunması üçün digər müayinələr:  

• Exokardioqrafiya:   
  • Qapaq xəstəliyi, kardiomiopatiya kimi xəstəliklər araşdırılır  
• Laborator müayinələr:  
  • TSH  
  • Kalium  
  • Maqnezium  

Müalicə  

Atrial fibrilyasiyalı xəstələrdə müalicənin əsas aspektləri:  

Ürəyin vurğu tezliyini nəzarət altına almaq:  

• Taxiaritmiyalar zamanı:  
  • İlk seçim preparatı: beta blokerlər və ya mümkün olmadıqda verapamil  
  • Monoterapiya uğursuz olduqda əlavə olaraq diqoksin  
• Bradiaritmiyalar zamanı:  
  • Atropin  

Sinus ritmini yenidən bərpa etmək:  

• Elektrikli kardioversiya  

Tromboemboliyanın profilaktikası:  

• CHA₂DS₂VASc əmsalına (CHA₂DS₂VASc-Scores) əsasən atrial fibrilyasiyalı xəstələrdə profilaktik olaraq antikoaqulyant verilib-verilməməsinə qərar verilir.  
• Bu məqsədlə antikoaqulyant olaraq istifadə olunan preparatlar:   
  • Trombin inhibitoru (dabigatran)  
  • Faktor Xa inhibitorları (rivaroxaban, apixaban, edoxaban)  
  • Markumar: xüsusi hal olaraq “qapaq mənşəli atrial fibrilyasiya” zamanı (yəni atrial fibrilyasiyanın səbəbi revmatik mitral stenoz və ya dəyişdirilmiş ürək qapağıdırsa)  

CHA₂DS₂VASc əmsalının hesablanması

CHA₂DS₂VASc əmsalının interpretasiyası  

Kişilərdə:   

• 0 xal - antikoaqulyasiyaya ehtiyac yoxdur  
• 1 xal - individual qərar verilməlidir  
• ≥2 xal - antikoaqulyasiya tövsiyə olunur  

Qadınlarda:   

• 1 xal - antikoaqulyasiyaya ehtiyac yoxdur  
• 2 xal - individual qərar verilməlidir  
• ≥3 xal - antikoaqulyasiya tövsiyə olunur