Perikardit

Giriş   

Perikardit – perikardın iltihabi xəstəliyini xarakterizə edir. Əksər hallarda idiopatik olsa da, bəzi hallarda müəyyən səbəb (virus infeksiyaları, autoimmun xəstəlik) aşkarlanır.   

Miokard təbəqəsi də iltihabi prosesə qoşulduqda, bu, mioperikardit adlanır.   

Təsnifat  

• Kəskin perikardit   
  • <4–6 həftə  
• Persistə edən perikardit   
  • >4–6 həftə  
• Təkrarlayan perikardit   
  • Simptomsuz dövrdən ən azı 4–6 həftə keçdikdən sonra simptomların yenidən qayıtması  
• Xroniki perikardit   
  • >3 ay  

Etiologiya  

Əksər hallarda (80%) səbəb tapılmır və ya buna ehtiyac olmur (idiopatik perikardit). Ən çox aşkarlanan səbəblər:

İnfeksion səbəblər:  

• Viruslar (parvovirus B19, Epşteyn-Bar virusu, koksaki, sitomeqalovirus)  
• Bakteriyalar nisbətən daha az rast gəlinir (M. tuberculosis, B. burgdorferi, C. burnetti)  
• Göbələklər və parazitlər isə çox nadirdir  

Qeyri-infeksion səbəblər:  

• Autoimmun: postinfarkt sindromu, posttravmatik perikardit  
• Revmatoloji və autoimmun xəstəliklər: qırmızı qurd eşənəyi, revmatoid artrit, revmatik qızdırma     
• Neoplastik: əsasən, süd vəzi və ağciyər xərçəngi        
• Metabolik: uremik perikardit  
• Yatrogen səbəblər: peyvəndlər, şüa terapiya  
  • Bəzi dərman preparatları: amiodaron, tiazid diuretikləri, antineoplastik preparatlar  

Simptomlar  

Simptomlar, adətən, kəskin başlanğıca malik olur:  

• Subfebril temperatur  
• Döş qəfəsində ağrı:  
  • Kəskin deşici xarakterli, bəzən sol kürək sümüyünə doğru yayıla bilər  
  • Fiziki hərəkətdən asılı deyil  
  • Uzanarkən, dərin nəfəs aldıqda və ya öskürərkən artır, oturarkən və ya önə əyilərkən isə azalır  
• Ürək çatışmazlığı simptomları (tez yorulma, təngnəfəslik, periferik ödem və s.)  

Diaqnostika  

Laborator müayinə:  

• İltihab göstəriciləri (CRP ↑, EÇS ↑, leykosit sayı ↑)  
• Kardial biomarkerlər:  
  • Troponin ↑ və CK-MB ↑: miokard zədələnməsi varsa  
  • BNP ↑: konstriktiv perikardit və ya ürək tamponadası varsa  

EKQ:  

Kəskin perikarditdə patoloji EKQ dəyişiklikləri:  

• Erkən mərhələdə → PQ intervalının diffuz şəkildə enməsi  
• Kəskin mərhələ → diffuz ST-elevasiyası  
• Xronik mərhələdə → əksərən, patologiya müşahidə olunmur, bəzi hallarda mənfi T dalğaları  

Exokardioqrafiya:  

• Perikard effuziyasını aşkar etmək üçün ən yaxşı metod  
• Perikardın qalınlaşması və diastolik fazada qanla dolma funksiyasının pozulması müşahidə edilə bilər  

İnvaziv diaqnostika:  

Perikardın punksiyası:  

• İnfeksion, neoplastik və ya autoimmun səbəbləri ayırd etmək üçün istifadə olunur  

Koronar angioqrafiya:  

• Miokard infarktını istisna etmək üçün  

Diaqnostik kriteriyalar  

Perikard diaqnozunun qoyulması üçün Avropa Kardiologiya Cəmiyyətinin (ESC - European Society of Cardiology) kriteriyaları istifadə oluna bilər. Buna əsasən aşağıdakı kriteriyalardan minimum 2-i xəstədə olmalıdır:  

• Perikardit üçün tipik olan döş qəfəsi ağrısı (yuxarıda verilmişdir)  
• EKQ-də tipik patoloji dəyişikliklər (yuxarıda verilmişdir)  
• Kəskin başlayan perikard effuziyası  
• Auskultasiyada sürtünmə küyü  

Müalicə  

Perikarditin müalicəsi etiologiyadan və klinik gedişatdan asılı olaraq fərqlənir.  

Ümumi yanaşma  

• İltihab göstəriciləri normallaşana və simptomlar keçənə qədər fiziki istirahət tövsiyə olunur  
• İdman qadağası: perikardit zamanı 3 ay, mioperikardit zamanı 6 ay  

İltihabəleyhinə müalicə  

İlk seçim preparatları:  

• Qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar: aspirin, ibuprofen, kolxisin  

İkinci sıra seçim preparatları:  

• Qlükokortikoidlər (prednizolon)  

Cərrahi müalicə  

Perikardektomiya:  

• Göstəriş: 
  • Konstriktiv perikardit, ağır ürək çatışmazlığı simptomları (NYHA III–IV)  

Perikard punksiyası və drenaj:  

• Tamponada və ya böyük effuziya olduqda simptomatik müalicə məqsədilə tətbiq edilir